• slide
  • slide
  • slide

Procesy statystycznie odwracalne

Musimy teraz zrewidować nasze przekonanie o nieodwracalności przemian zachodzących ze wzrostem entropii. Procesem nieodwracalnym nazywaliśmy do tej pory taką przemianę, która samorzutnie — bez interwencji z zewnątrz — nie może się cofnąć. Interwencja zewnętrzna, przerwanie izolacji układu i „pożyczka" energii mogą we wszystkich omawianych wypadkach spowodować cofnięcie się procesu. Nieodwracalność, jak z tego widać, nie może być absolutyzowana, każdy z procesów spotykanych w przyrodzie może być odwrócony. Wyniki badań Boltzmanna i Smoluchowskiego zmuszają nas jednak do dalszego jeszcze ograniczenia znaczenia słowa „nieodwracalny". Okazuje się, że procesy antyentropijne mogą przebiegać samorzutnie, bez interwencji z zewnątrz. Zdarza się to jednak rzadko. To słówko „rzadko" wymaga dodatkowych wyjaśnień. Weźmy pod uwagę układ, który już znajduje się w stanie normalnym. Niech to będą na przykład nasze dwa naczynia z gazem. Otóż w tym układzie, pomijając drobne fluktuacje, nie zdarzy się zapewne przez długie lata żadna wyraźniejsza zmiana stanu. A jeżeli się zdarzy, to będzie to właśnie proces antyentropijny, przebiegający ze spadkiem entropii. Stan normalny charakteryzuje się maksymalną wartością entropii i każda zmiana tego stanu prowadzi do zmniejszenia się tej wartości.

Badanie ciał niebieskich.
Astronomią nazywamy jedną z wielu nauk przyrodniczych, która przede wszystkim zajmuje się badaniem ciał niebieskich. Jednym słowem, przedmiotem jej badań będzie niewątpliwie badanie Wszechświata, który wciąż kryje w sobie wiele tajemnic. U jej podstaw leży analiza powstania samego Wszechświata, ale w równej mierze badaniom podlegają również wszelkie zjawiska, które zachodzą poza ziemią i mają podłoże pozaplanetarne. Niewielu ludzi zdaje sobie sprawę z tego, że astronomia jest jedną z tych dziedzin nauki, które są najstarsze. Prze setki lat naukowcy wykorzystywali ją do badania tego, co widzimy na niebie. Dzieje się tak po dzień dzisiejszy, choć już w znacznie szerszym stopniu. Astronomowie badając Układ Słoneczny zaczęli odkrywać poszczególne planety. Udało się również ustalić, w jakiej odległości od Ziemi się one znajdują, jak również ustalić krótką ich charakterystykę. Wiadomo także, że sam Układ Słoneczny powstał około sześciu miliardów lat temu w wyniku wielkiego wybuchu. Słońce, które wciąż znajduje się pod stałą obserwacją dostarcza informacji o promieniowaniu, jak również oddziaływaniu tego promieniowania na poszczególne planety. Kolejnym obiektem badań astronomicznych są wszelkiego rodzaju galaktyki, które są niczym innym jak skupiskami gwiazd. Już teraz wiadomo, że te skupiska powstają na skutek działania sił grawitacji. Dzięki dokładnym analizom astronomicznym prowadzonym przez setki lat wiemy, że na skutek działania silnej grawitacji powstają również tak zwane czarne dziury.